Soner Yaman

Uzun yıllar Anadolu’dan İzmir’e gelenlerin ilk gördükleri, Basmane Garı’ndan İzmir’e ilk adımın atıldığı yerdir. Osmanlı dönemi ve Cumhuriyet sonrasında İzmirli zenginlerin yaşamayı tercih ettiği semtlerden biriydi Basmane.

Şimdilerde Anadolu’nun bağrından kopup İzmir’e çalışmaya gelenlerin yanı sıra Afrikalıların, Irak, Afgan, Somali ve Filistinlilerin kaldığı oteller, zamanında zengin İzmirlilerin ihtişamlı konaklarıydı aslında.

Soyluların, zadelerin soy ağacı; tarihin sayfalarında, otellerin isimlerinde kalan o konakların, köşklerin odaları yarınını göremeyen, bir sonraki sığınağını tahmin edemeyen hayatlarla dolu.

Hüzün de yalnızlık da ,yoksulluk da paylaşılır burada. Bir sonraki otele kadar. Oda fiyatı mı? Günlük, vasıfsız işlerle ödenebilecek kadar ya da işsizliğin cebinde bıraktığı son kuruşa kadar; belki 5, belki 7 lira.

Bir zamanların yakışıklı delikanlısıyken, şimdilerde pek de kimsenin yanına uğramadığı ihtiyar gibi mahzun Basmane.
Oysaki paylaşmak istediği öyle çok yaşanmışlık var ki!

Gözden kaçırılansa koca bir servet.

Bu yüzden yabancı turistler Basmane’yi görmeden İzmir’den gitmiyor. Tarihi camiler, kiliseler, havralar ve konaklar var bu semtte. Çoğu bakımsız, kaderine terk edilmiş ya da otel olsa da yine de görülmeye değerler. Basmane nin yeni sahiplerinin yanı sıra yeni konukları da çok sevmişler bu eski ama güzel semti. “(nerede oturuyorsun?) diyene, (Tarihi bir konakta) diyorum. Yalan mı?” diyor, yeni konuklardan biri.

Kaybettiğimiz ise sadece bu semtte yaşayanların hüzünle andıkları geçmişleri değil aslında, herkes için değerli olması gereken koca bir İzmir Tarihi.

1800’lerden sonra basma fabrika ve atölyelerinin merkezi olduğu için Basmane diye anılan semt Osmanlı’nın son dönemleri ve Cumhuriyetin ilk kurulduğu dönemde İzmirli zenginlerin yaşamak için tercih ettikleri yerdi. Ticaret ve sanayinin gelişmesiyle birlikte, artan konaklama ihtiyacı buradaki konakların otele dönüşme sürecini başlattı. Ardından İzmir Enternasyonal Fuarı ve Kültürpark’ ın açılmasıyla birlikte buradaki otellerin önemi daha da arttı. Ancak Türkiye’nin sosyo ekonomik gelişim sürecinde önemli bir dönemeç olan köyden kente göç olgusuyla birlikte buradaki otellerin işlevi de değişti.

Anadolu’dan İzmir’e çalışmak için gelenlerin yaşadığı oteller uzun bir süre kaçak göçmenlerin ucuz barınakları oldu. Afrikalı, Irak, Afgan, Somali ve Filistinlilerin oluşturduğu bu mülteciler Basmane’nin ölmüş olan ekonomisinin geçici olarak ayakta durmasını sağladı. Doğu ve güneyden, kuzey ve batıya geçişte önemli bir rota üzerinde bulunan Türkiye’de, bizim proje çekimlerine başladığımız dönemlerde Basmane semti mülteci hareketinin tırmanışa geçtiği illerden oldu. Mülteci hareketinin en başlarında, İzmir yeni bir hayata adım atmak için gelenlerin çıkış noktasıydı. Şimdilerde ise mültecilerin gitmesiyle tekrar eski sessiz suskun, kaderine terk edilmiş görünümüne bürünüvermiş durumda.

Basmane Oteller Sokağı’nın cephe iyileştirme çalışmaları Konak Belediyesi tarafından yapılmış ve bölge koruma amaçlı imar planlarında “Oteller Bölgesi” olarak işlenmiş olsa da bu iyi niyetli çabalar üzülerek belirtmeliyiz ki hedeflenen amacına ne yazık ki ulaşamamıştır.

Yine Konak Belediyesi tarafından eski ve kaderine terk edilmiş yapılardan biri restore edilerek Semt Merkezine dönüştürülerek bölge halkının hizmetine sokulmuştur.

Kentteki tarihsel potansiyelin turizm lehine değerlendirilmek istendiği günümüzde, tarihi oteller önemli bir olguyu teşkil etse de bu yapıların iyileştirilmesi için gereken kapsamlı restorasyonlar henüz başlatılamamış durumdadır.

Projedeki amacımız:
Basmane Oteller Sokağı belgesel fotoğraf projemiz yoluyla İzmir’in unutulmuş ve hafızalardan silinmiş bu tarihi bölgesine çekmiş olduğumuz fotoğraflarımız yoluyla yüzünü aydınlatacak bir ışık tutmayı amaçlıyoruz.

Yusuf Tuvi – Birol Üzmez
İfod İzmir Fotoğraf Sanatı Derneği Üyeleri

Bugüne kadar her nedense göz ardı edilen, hakkında çokta fazla şey bilmediğimiz bu önemli mekanlar İFOD yönetim kurulu üyesi Birol Üzmez’in objektifinde hayat buldu.

Kortejo Aile Evleri isimli belgesel fotoröpörtaj çalışmasıyla bu yılki Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülünü kazanan Üzmez, eski İzmir de Juderia olarak bilinen Yahudi Mahallesindeki Kortejoların izlerini sürdü.

Birol Üzmez’in objektifine yansıyan, gerçek yoksulluk hikayelerini anlatan fotoğraf sergisi 22 Mart- 4 Nisan 2011 tarihleri arasında İfod Olcayto Caneri Sergi Salonu’nda fotoğraf dostları ve İzmirliler’le buluşacak.

Kortejo “Aile Evleri” Fotoğraf Sergisi

Değişmeyen tek şey yoksulluk

• Tarih : 03/03/2011
• Etkinlik Saati : 19.00
• Yer : İFOD Olcayto Caneri Salonu
• Gazi Kadınlar Sokağı Antalya Apt. İzmir

http://www.fotogen.org.tr/sgk.htm

Dökümcüler gösterisi için tıklayınız.

Tülün Üzmez

İzmir’de “Dökümcüler Sanayi Sitesi” nde başlayan fotoğraf çekimim, sıcağın ve alevlerin arasında çalışan işçiler ile daha anlamlı ve daha uzun soluklu bir hal aldı. Ben elimdeki fotoğraf makinesinin deklanşörüne basarken, emekçiler eriyen metalleri telaşla kalıplara döktü. Bu işlem sırasında gösterilmesi gereken dikkat, iş paylaşımı sürekli tekrar eden konsantrasyonu da beraberinde getiriyordu. Her gün defalarca tekrar eden tehlikeli ve bir o kadar emeğe dayalı bir iş bu. Ocakların içinde metaller eritilirken, genellikle çok yüksek sıcaklık kullanılıyor. Döküm işçilerinin eriyik haldeki metalin kalıplara dökülmesi sırasında, çok ciddi riskler taşıyor. Bu nedenle kendi aralarında çok dikkatli ve iyi işleyen bir iş bölümü söz konusu.

Döküm işinin bu zor ve tehlikeli aşamalarını görünce “emek vermenin, ter dökmenin” ne demek olduğunu daha iyi anlıyor insan. Döküm sonunda elde edilmek istenen şeklin ve kalıpların oluşturulması, birleştirilmesi, kullanılacak metalin eritilmesi, erimiş metalin kalıplara dökülmesi, soğutulması, kalıpların çıkarılması hepsi ayrı bir düzen içinde ilerliyor. Sürekli sürekli yeniden her gün tekrarlanan bu çemberin içine dahil etmek istedim sizi de.

Çevremizde gördüğümüz emekçileri ‘leke gibi’ görmeyelim artık diye.

Radyo için link…

Birol Üzmez

Aynı katagori de Birol Üzmez’in “İçimizdeki Levanten” başlıklı foto röpörtaj çalışması ise sergilenmeye değer görüldü. Arkadaşlarımızı kutluyor yeni projelerini merakla bekliyoruz.

[en]ingilizce kısmı[/en]

Bornova’da Sanayi  [Tülün Üzmez]

İçimizdeki Levanten [Birol Üzmez]